TBMM eski Başkan vekili Murat Sökmenoğlu, `yarenler topluluğu` olarak tanımladığı  Encümen-i Daniş`in isim babasının eski Cumhurbaşkanı merhum Fahri Korutürk olduğunu açıkladı.

Eski Genelkurmay Başkanı İsmail Hakkı Karadayı ise Encümen-i Daniş`in  kuruluş tarihinin 1851 olduğunu söyledi.

Encümen-i Daniş, Bezm-i Alem  Valide Sultan(Dünya Meclisi) padişah Abdülmecit döneminde kuruldu. Tanzimat Fermanı`nı kamuoyuna duyuran Mustafa Reşit paşa da Encümen-i Daniş üyesiydi.

Resmi tarihe göre 15 Nisan 1851`de kuruldu. Osmanlı`da açılan ilk akademi unvanını taşıyor.

Ansiklopedilerle Encümen-i Daniş`in rkuruluşu ile ilgili şu bilgilere yer veriliyor:

`Kuruluş gâyesi eğitim ve kültür alanında gerekli çalışmaları yapmak, batıdaki ilmî çalışmaları ve yenilikleri tâkip etmek, Türk dilinde ilim ve fenlere dâir lüzümlu kitapları hazırlamak veya tercüme etmek, ilmin memlekete yayılması, vatandaşların bundan istifâdesiyle umûmî seviyeyi yükseltmek olarak tesbit edilmişti. 21 Temmuz 1846`da toplanan Meclis-i Maârifi Umûmiyede ilmî müesseseler arasında Encümen-i Daniş`in kurulmasına karar verildi. Encümen-i Daniş`in resmen kurulması için Ahmed Cevdet Paşa bu kurumun gâyesi ve sağlayacağı faydaları ihtivâ eden bir mazbata yazarak Abdülmecît`e arz etti. Abdülmecît izin verince, Cevdet Paşa bu mazbataya uygun bir beyannâmeyi 1 Haziran 1851 târihli Takvîm-i Vekâyî`de (Resmî Gazete`de) yayınladı.

Açılış töreninden sonra, dâhilî ve hâricî âzâlara, birer rüûs (diploma) verildi. Encümen-i Dâniş`in nizamnâmesinde (tüzüğünde) dâhilî ve hâricî âzâlıklar ile bunların husûsiyetleri ve faaliyet alanları belirtildi. Dâhilî âzâlar kesin olarak kırk kişiydi. Bunların her birisinin bir ilim dalında mütehassıs olması, bir yabancı dili bilmeleri, bir eser hazırlama veya tercüme kâbiliyetlerine hâiz olmaları şart koşuluyordu. Dâhilî âzâlar, zarûrî bir mâzeretleri bulunmadığı müddetçe, toplantılara katılmaya mecburdu. Dâhilî âzâlıklarda `Sadrâzam Reşid Paşa, Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey, Serasker Mehmed, Hâriciye Nâzırı Âlî ve Ticâret Nâzırı İsmet Paşa gibi devlet adamları, ayrıca Sadrâzam Fuâd Paşa, Şerif Mehmed, Târihçi Hayrullah Efendi, Ziver Kala, Ahmed Vefik, Osman Sâhib, Ahmed Cevdet Paşa, Ali Fethi ve Recâî efendiler gibi devrin ilim ve edebiyât dünyâsının mümtaz sîmâları da yer alıyordu.

Hâricî 30 tâne âzâ bulunuyordu. Hâricî âzâların, Türkçeye vâkıf olmaları şart koşulmamıştı.`

Bina Suzi`den

Encümen-i Daniş`e en büyük destek Bezmi Alem valide Sultan`dan Gerçek adı Suzi olan ve Rus Yahudisi olarak bilinen Bezmi Alem Valide Sultan, Encümen-i Dâniş`e, Bezm-i Âlem Vâlide Sultân`ın, Sultan Mahmud türbesi yakınlarında yaptırdığı Dârülmaârif adlı okulun içinde bir yer ayrıldı.

40`ın Gizemi

Encümen-i Daniş`in kırk asıl kırk da yedek üyesi bulunuyor. Encümen-i Daniş(Danışmanlar Meclisi) 12 Eylül`de oluşturulan Danıma Meclisi ile de benzerlik taşıması da dikkat çeken bir başka unsur.

12 Eylül darbesinin ardından 1982 anayasasını yapmak amacıyla 27 Ekim 1981-4 Aralık 1983 tarihleri arasında 40`ı Milli Güvenlik Konseyi`nin belirlediği,  120 üyesi de illerden seçilen ve toplam 160 kişi Danışma Meclisi`ni oluşturdu.

MGK`nın seçtiği 40 ismin ortak özelliklerinin tarihin derinliklerinde yatan etnik bir sır olması mümkün mü? Ya da Encümen-i daniş`in de gizemi burada mı saklı?

cafesiyaset.com